Image Map

İşsizlik ve İstihdam Raporu-Şubat 2017

Share on Facebook144Tweet about this on TwitterEmail this to someone

İşsizlik İstikrarlı Biçimde Yükseliyor! Son 10 Yılın En Yüksek İşsiz Sayısı

Bir yılda 590 bin yeni işsiz                   

Resmi işsiz sayısı  3 milyon 715 bine yükseldi                      

Geniş Tanımlı İşsiz Sayısı 6 Milyon 611 Bin,                       

Gerçek işsizlik oranı yüzde 20                                 

Tarım dışı işsizlik yüzde 14,3’e yükseldi                          

Yüksek öğrenimli işsiz oranı yüzde 13,9!                         

Genç işsizliği yüzde 22,6’ya yükseldi.                            

Tarım dışı genç işsizliği yüzde 25,4                             

Kentlerde her dört gençten biri işsiz!                            

Kadın işsizliğinde yükseliş devam ediyor: Yüzde 16                  

Genç kadın işsizliği yüzde 28,6

Özet

Türkiye Devrimci İşçi Sendikaları Konfederasyonu Araştırma Enstitüsü (DİSK-AR) Türkiye İstatistik Kurumu TÜİK’in 15 Şubat 2017 günü açıkladığı Kasım 2016 dönemi Hanehalkı İşgücü Araştırması sonuçlarını değerlendirdi:

  • TÜİK tarafından açıklanan dar tanımlı (standart) işsizlik oranı bir önceki yılın Kasım ayına göre 1.6 puan artarak yüzde 12,1’e yükseldi. Böylece resmi işsizlik rakamları son beş yılın en yüksek düzeyine ulaştı.
  • Kasım 2012’de yüzde 8,6 olan işsizlik oranı 5 yıl sonra 12,1’e yükselmiş oldu.
  • İşsizlik göstergelerinde yükseliş, Türkiye ekonomisinin kriz günlerine dönüşü anlamına geliyor.
  • Dar tanımlı işsiz sayısı bir önceki yılın Kasım ayına göre 590 bin kişi artarak 3 milyon 715 bine yükseldi. İşsiz sayısı 2012-2016 arasındaki son beş yılda 1 milyon 573 bin arttı. İşsiz sayısı son 10 yılın en yüksek düzeyinde.
  • Genç kadın işsizlik oranı bir önceki yılın Kasım ayına göre 6,9 puan artarak 28,6’ya yükseldi.
  • Kasım 2015’te 5 milyon 978 bin olan geniş tanımlı işsiz sayısı Kasım 2016’da 6 milyon 611 bine yükseldi. Geniş tanımlı işsiz sayısı 633 bin kişi artarak yüzde 20 olarak gerçekleşti.
  • Tarım dışı kadın işsizliğindeki artış sürüyor. Tarım dışı kadın işsizliği 3,5 puan artarak 20,7’ye yükseldi
  • Kasım 2016 döneminde genç (15-24 yaş arası) işsizliği bir önceki yılın aynı dönemine göre 3,5 puan artarak yüzde 22,6’ya  yükseldi. Tarım dışı genç işsizliği ise yüzde 25,4 seviyesine yükseldi.

İşsizlikte Artış Durmak Bilmiyor

TÜİK tarafından açıklanan dar tanımlı (standart) işsizlik oranı bir önceki yılın Kasım ayına göre 1,6 puanlık artış göstererek yüzde 12,1’e yükseldi. Toplam işsiz sayısı bir önceki yılın Kasım  ayına göre 590 bin kişi artarak 3 milyon 715 bin olarak gerçekleşti. Kasım 2016 döneminde bütün işsizlik türlerinde yükseliş devam etti.

Grafik 1: İşsizlik Oranları (Kasım 2016)

Bilindiği gibi TÜİK tarafından açıklanan dar tanımlı (standart) genel işsizlik oranı işgücü piyasalarındaki durumu bütün boyutlarıyla ortaya koyamıyor. Dar tanımlı/standart işsizlik hesaplarının taşıdığı kısıtlar ve sorunlar nedeniyle, işsizliğin gerçek boyutlarının anlaşılması için alternatif işsizlik verilerine ve diğer işsizlik türlerine bakmak gerekiyor (Grafik 1). TÜİK tarafından kullanılan standart işsizlik tanımı referans dönemi içinde istihdam halinde olmayan kişilerden iş aramak için son dört hafta içinde iş arama kanallarından en az birini kullanmış ve iki hafta içinde işbaşı yapabilecek durumda olan 15 ve daha yukarı yaştaki kişiler işsiz kabul edilmektedir. Bu hesaplama yöntemi işsizliğin gerçek boyutlarının anlaşılmasını zorlaştırmaktadır. Geniş tanımlı işsizlik hesaplaması klasik dar tanım kapsamında yer alan işsizler yanında, iş bulma ümidini kaybeden işsizleri, iş aramayan ancak çalışmaya hazır olan işsizleri, mevsimlik ve zamana bağlı eksik çalışanları kapsayan alternatif işsizlik tanımıdır. Çalışma ekonomisi literatüründe kullanımı giderek artan bir hesaplama yöntemidir.

Kasım 2015’te 5 milyon 978 bin olan geniş tanımlı işsiz sayısı Kasım 2016’da 6 milyon 611 bine yükseldi. Geniş tanımlı işsiz sayısı 633 bin kişi artarak yüzde 20 olarak gerçekleşti.  Gerçek işsizlik oranı (geniş tanımlı) yüzde 20 olarak gerçekleşti.

Grafik 2: İşsizlik Türlerine Göre Artış Kasım 2014-2016

Kasım 2016 döneminde tarım dışı işsizlik oranı bir önceki yılın aynı ayına göre 1,9 puan artarak yüzde 14,3 olarak gerçekleşti. Tarım dışı kadın işsizliği ise 3,5 puanlık bir artışla yüzde 20,7 olarak hesaplandı.  Tarım dışı genç işsizliği ise 4,1 puanlık bir artışla yüzde 25,4’e yükselirken, tarım dışı genç kadın işsizliği 7,8 puan artarak yüzde 33,9 olarak gerçekleşti. En büyük yükseliş tarım dışı genç kadın işsizliğinde yaşandı. Yüksek öğrenimli işsiz sayısı ise 3,1 puan artarak 13,9 olarak gerçekleşti (Grafik 2).

İşsizlik oranlarına paralel olarak işsiz sayısında da düzenli bir artış yaşanıyor. 2014-2016 arasında dar tanımlı işsiz sayısı 619 bin artarak 3 milyon 96 binden 3 milyon 715 bine yükseldi. Geniş tanımlı işsiz sayısı ise 518 bin artışla 6 milyon 611 bine yükseldi. Kadın işsiz sayısındaki artış ise çok daha yüksek oranlı oldu. Kadın işsizliği son iki yılda yüzde 36 artarak 1 milyon 151 binden 1 milyon 566 bine yükseldi. Yüksek öğrenimli işsiz sayısı ise yüzde 24,5’lik artışla 982 bine yükseldi (Tablo 1).

Tablo 1: İşsiz Sayıları (2014 -2016)  (Bin)
İşsiz Sayıları (Kasım) 2014 2016 2014-2016 Artış (Yüzde)
Dar tanımlı işsiz 3 096 3 715 619 19,9
Geniş tanımlı işsiz 6 093 6 611 518 8,5
Kadın işsiz 1 151 1 566 415 36
Genç işsiz 936 1128 192 20,5
Yüksek öğrenimli işsiz 790 982 192 24,3

AKP İşsizlikle Mücadelede İstikarlı Biçimde Başarısız!

İşsizlik oranlarının son beş yıllık seyrine bakıldığında hem sayısal hem de oransal olarak istikrarlı bir yükseliş yaşandığı görülüyor.

Kriz sonrası dönemde düzelme eğilimi gösteren işsizlik oranları yine kriz dönemdekine benzer biçimde yükselmeye başladı. Kasım 2012’de yüzde 8,6 olan işsizlik oran 3,5 puanlık artışla yüzde 12,1’e yükseldi. İşsiz sayısı da son beş yılda 1 milyon 411 bin kişi artarak 3 milyon 715 bine yükseldi (Tablo 2).

Tablo 2: Son 5 Yılda İşsizlik (2012-2016)
Dönem (Kasım) İşsizlik Oranı (Yüzde) İşsiz Sayısı (bin)
2012 8,6 2 304
2013 9,3 2 497
2014 10,7 3 096
2015 10,5 3 125
2016 12,1 3 715
Fark 3,5 1 411

İşsizlik son beş yıldır düzenli bir biçimde tırmanıyor.  Bu tırmanış Grafik 3’te açıkça görülmektedir. Resmi işsizlik, genç işsizliği ve tarım dışı işsizlik 2012 yılından bu yana tırmanma eğilimine girmiştir.

Grafik 3: İşsizliğin Son Beş Yılı 2012-2016 (yüzde)

Sadece işsizlik oranları değil işsiz sayıları da düzenli bir biçimde artış gösteriyor. Son on yılın (2006-2016) işsiz saylarına bakıldığında oldukça çarpıcı sonuçlar ortaya çıkmaktadır. 2016 yılı işsiz sayıları son on yılın zirvesine yükselmiş durumdadır. 2006 Kasım ayında  1 milyon 940 bin olan işsiz sayısı krizin etkisiyle 2009 Mart ayında 3 milyon 359 bine yükseldi. Daha sonra  2,2 milyon seviyesine kadar gerileyen işsiz sayısı 2016 Kasım ayında rekora kırarak 3 milyon 715 bine yükseldi. Son 10 yılda işsiz sayısı 1 milyon 775 bin arttı. Kasım 2016 işsiz sayıları kriz dönemi dahil en yüksek işsiz sayıdır (Grafik 4).

Grafik 4: Son On Yılın İşsiz Sayıları 2006-2016 (Bin)

Değerlendirme ve öneriler

TÜİK’in Kasım 2016 dönemi Hanehalkı İşgücü Araştırması sonuçları işsizlikte artış eğilimin devam ettiğini gösteriyor. İşsizlik son beş yılın en yüksek sayısına yükselirken bütün işsizlik türlerinde tırmanış yaşanıyor. Genişletilmiş işsiz sayısı 6,6 milyon gibi oldukça yüksek bir sayıya ulaşmış durumda. İşsizlikteki artış en çok kadınları etkiliyor. AKP’nin işsizlikle mücadelede başarısız olduğu net biçimde görülüyor.

İşsizliğin azaltılması ve istihdamda kalıcı ve güvenceli artış sağlanması için önerilerimiz:

  • “Herkesin çalışması için, herkesin daha az çalışması” ilkesi doğrultusunda haftalık çalışma süresi gelir kaybı olmaksızın 37,5 saate, fazla mesailer için uygulanan yıllık 270 saat sınırı, 90 saate düşürülmelidir.
  • Uluslararası çalışma normları doğrultusunda herkese en az bir ay ücretli yıllık izin hakkı tanınmalıdır.
  • İstihdam artışlarında kamunun payı dikkate değerdir. Kamu istihdamının artırılması, kamuda eğreti ve güvencesiz çalışma biçimleri yerine, kadrolu ve güvenceli istihdam artışının sağlanması yaşamsal önemdedir. Kamu girişimciliği ve hizmetleri istihdam yaratacak şekilde yeniden ele alınmalı ve kamuda personel açığı derhal kapatılmalıdır.
  • Güvencesiz çalışma biçimlerine son verilmeli, tüm taşeron işçilere kadro verilmelidir. Kamu taşeron işçileri kamu işçisi olarak kadroya alınmalıdır.
  • Uluslararası Çalışma Örgütü ILO’nun “insana yaraşır iş” yaklaşımı temelinde herkese güvenceli ve nitelikli işler sağlanmalıdır.
  • Kiralık işçilik yasası (6715) Anayasa Mahkemesi tarafından iptal edilmelidir.
  • Sendikal hak ve özgürlüklerin kullanımı güvence altına alınmalı, sendikal barajlar kaldırılmalı, herkesin sendika hakkını özgürce kullanabilmesi için gerekli yasal düzenlemeler yapılmalıdır.
  • Toplum yararına çalışma programları kapsamında çalıştırılanlar daimi işçi statüsüne geçirilmelidir.
  • İş başında eğitim adı altında çırak ve stajyerlerin ucuz işgücü deposu olarak kullanılması uygulamasına son verilmelidir.
  • İşsizlik Sigortası Fonunun amaç dışı kullanımına son verilmelidir
  • Kadın istihdamının artırılması ve işsizliğinin azaltılması için işgücü piyasalarındaki cinsiyetçi uygulamalara son verilmeli, ev içi bakım hizmetleri devletin gereken nitelikli, yaygın ve ücretsiz bakım hizmetlerini sağlaması ile kadının üzerinden alınmalıdır.

RAPORUN PDF FORMATI İÇİN TIKLAYINIZ

Share on Facebook144Tweet about this on TwitterEmail this to someone
ITUC ETUC