Image Map

DİSK-AR İşsizlik ve İstihdam Raporu-Mart 2017

Share on Facebook0Tweet about this on TwitterEmail this to someone

ASIL KRİZ İŞSİZLİKTE!

Geniş Tanımlı İşsiz Sayısı 7 Milyona Yaklaştı

  • Bir yılda 670 bin yeni işsiz
  • Resmi işsiz sayısı 3 milyon 872 bine yükseldi
  • İşsizlik oranları tekrar 2008 krizi düzeyinde
  • Geniş tanımlı (gerçek) işsiz sayısı 7 milyona yaklaştı
  • Gerçek işsizlik oranı yüzde 21
  • Tarım dışı işsizlik yüzde 15’e yükseldi
  • Tarım dışı genç işsizliği yüzde 26,6: Her dört gençten biri işsiz
  • Kadın işsizliğinde yükseliş devam ediyor: Yüzde 15,7
  • Genç kadın işsizliği yüzde 28,8
  • İşsizlik sigortası başvurularında rekor artış

Özet

Türkiye Devrimci İşçi Sendikaları Konfederasyonu Araştırma Enstitüsü (DİSK-AR) Türkiye İstatistik Kurumu TÜİK’in 15 Mart 2017 günü açıkladığı Aralık 2016 dönemi Hanehalkı İşgücü Araştırması sonuçlarını değerlendirdi:

  • TÜİK tarafından açıklanan dar tanımlı (standart) işsizlik oranı bir önceki yılın Aralık ayına göre 1.9 puan artarak yüzde 12,7’ye yükseldi. Böylece resmi işsizlik oranları tekrar kriz dönemi (2008 Aralık) düzeyine ulaştı.
  • Aralık 2008’de yüzde 12,7 olan işsizlik oranı 8 yıl sonra tekrarlanmış oldu.
  • Aralık 2015’te 6 milyon 340 bin olan geniş tanımlı işsiz sayısı Aralık 2016’da 6 milyon 917 bine yükseldi. Geniş tanımlı işsiz sayısı 577 bin kişi artarak yüzde 21 olarak gerçekleşti.
  • İşsizlik göstergelerinde yükseliş, Türkiye ekonomisinin tekrar kriz günlerine dönüşü anlamına geliyor.
  • Dar tanımlı işsiz sayısı bir önceki yılın Aralık ayına göre 668 bin kişi artarak 3 milyon 872 bine yükseldi. İşsiz sayısı son 10 yılın en yüksek düzeyinde.
  • Genç kadın işsizlik oranı bir önceki yılın Aralık ayına göre 8,1 puan artarak 28,8’e yükseldi.
  • Tarım dışı kadın işsizliğindeki artış sürüyor. Tarım dışı kadın işsizliği 3,3 puan artarak 20,1’e yükseldi
  • Aralık 2016 döneminde genç (15-24 yaş arası) işsizliği bir önceki yılın aynı dönemine göre 4,8 puan artarak yüzde 24’e yükseldi. Tarım dışı genç işsizliği ise yüzde 26,6 seviyesine yükseldi.

İşsizlikte Patlama ve Kriz Günlerine Dönüş

TÜİK tarafından açıklanan Aralık 2016 dar tanımlı (standart) işsizlik oranı bir önceki yılın Aralık ayına göre 1,9 puanlık artış göstererek yüzde 12,7’e yükseldi. Bu işsizlik oranı Aralık 2008 tarihli (kriz dönemi) işsizlik oranı ile aynı düzeyde. Böylece işsizlikte kriz günlerindeki oranlara dönülmüş oldu. Toplam işsiz sayısı bir önceki yılın Aralık ayına göre 668 bin kişi artarak 3 milyon 872 bin olarak gerçekleşti.

Tablo 1: Geniş Tanımlı İşsiz Sayısı (Aralık 2016)


Bilindiği gibi TÜİK tarafından açıklanan dar tanımlı (standart) genel işsizlik oranı işgücü piyasalarındaki durumu bütün boyutlarıyla ortaya koyamıyor. Dar tanımlı/standart işsizlik hesaplarının taşıdığı kısıtlar ve sorunlar nedeniyle, işsizliğin gerçek boyutlarının anlaşılması için alternatif işsizlik verilerine ve diğer işsizlik türlerine bakmak gerekiyor (Tablo 1).Aralık 2015’te 6 milyon 340 bin olan geniş tanımlı işsiz sayısı Aralık 2016’da 577 bin kişi artarak 6 milyon 917 bine yükseldi. Geniş tanımlı işsizlik oranı yüzde 21 olarak gerçekleşti. Böylece gerçek işsiz sayısı 7 milyon sınırına yaklaşmış oldu.

TÜİK tarafından kullanılan standart işsizlik tanımı referans dönemi içinde istihdam halinde olmayan kişilerden iş aramak için son dört hafta içinde iş arama kanallarından en az birini kullanmış ve iki hafta içinde işbaşı yapabilecek durumda olan 15 ve daha yukarı yaştaki kişiler işsiz kabul edilmektedir. Bu hesaplama yöntemi işsizliğin gerçek boyutlarının anlaşılmasını zorlaştırmaktadır.

Geniş tanımlı işsizlik hesaplaması klasik dar tanım kapsamında yer alan işsizler yanında, iş bulma ümidini kaybeden işsizleri, iş aramayan ancak çalışmaya hazır olan işsizleri, mevsimlik ve zamana bağlı eksik çalışanları kapsayan alternatif işsizlik tanımıdır. Çalışma ekonomisi literatüründe kullanımı giderek artan bir hesaplama yöntemidir.

Grafik 1: İşsizlik Oranları (Aralık 2016)

Bütün işsizlik türlerinde tırmanış devam ediyor. Aralık 2016 döneminde tarım dışı işsizlik oranı bir önceki yılın aynı ayına göre 2,2 puan artarak yüzde 14,9 olarak gerçekleşti. Tarım dışı kadın işsizliği ise 3,3 puanlık bir artışla yüzde 20,1 olarak hesaplandı. Tarım dışı genç işsizliği ise 5,5 puanlık bir artışla yüzde 26,6’ya yükselirken, tarım dışı genç kadın işsizliği 9,4 puan artarak yüzde 33,6 olarak gerçekleşti. En büyük yükseliş tarım dışı genç kadın işsizliğinde yaşandı. Yüksek öğrenimli işsiz sayısı ise 3 puan artarak 13,4 olarak gerçekleşti (Grafik 1).

İşsizlik oranları TÜİK’in yeni veri setini kullanmaya başladığı 2014 yılına göre tırmanmaya devam ediyor. Son iki yılda dar tanımlı işsizlik 10,9’dan 12,7’ye yükselirken, tarım dışı işsizlik 12,9’dan 14,9’a yükseldi. Genç işsizliği ise yüzde 20,2’den yüzde 24’e yükseldi. Kadın işsizliği yüzde 16,7’den yüzde 20,1’e yükseldi (Grafik 2).

Grafik 2: İşsizlik Türlerine Göre Artış (Aralık 2014-2016) (Yüzde)

İşsizlik oranlarına paralel olarak işsiz sayısında da düzenli bir artış yaşanıyor. TÜİK’in yeni işsizlik veri setini kullandığı 2014-2016 arasında dar tanımlı işsiz sayısı 727 bin artarak 3 milyon 145 binden 3 milyon872 bine yükseldi. Geniş tanımlı işsiz sayısı ise 686 bin artışla 6 milyon 917 bine yükseldi. Kadın işsiz sayısındaki artış ise çok daha yüksek oranlı oldu. Kadın işsizliği son iki yılda yüzde 32,9 artarak 1 milyon 511 bine yükseldi. Yüksek öğrenimli işsiz sayısı ise 271 bin kişi artarak 958 bine yükseldi (Tablo 2). Kadın ve genç işsizliğindeki yükseliş alarm verici boyutlarda.

Tablo 2: İşsiz Sayıları (2014 -2016) (Bin)

 

AKP İşsizlikle Mücadelede Başarısız

İşsizlik oranlarının kriz döneminden bu yana seyrine bakıldığında hem sayısal hem de oransal olarak istikrarlı bir yükseliş yaşandığı görülüyor. Aralık 2008’de 12,7 olarak gerçekleşen işsizlik oranı 2011’de yüzde 9’a kadar geriledi ancak 2011 sonrası tekrar tırmanmaya başlayarak 2008 kriz seviyesine ulaştı. İşsizlik oranları kriz sonrası en düşük düzeyi gördüğü 2011 Aralık ayına göre 3,7 puan artmış oldu (Grafik 3).

Grafik 3: Krizden Bu Yana İşsizlik Oranları (2008-2016)

Sadece işsizlik oranları değil işsiz sayıları da düzenli bir biçimde artış gösteriyor. Son on yılın (2006-2016) işsiz saylarına bakıldığında oldukça çarpıcı sonuçlar ortaya çıkmaktadır.

2016’da yılı işsiz sayıları son on yılın zirvesine yükseldi. 2006 Aralık ayında 2 milyon 88 bin olan işsiz sayısı krizin etkisiyle 2009 Mart ayında 3 milyon 359 bine tırmandı. Daha sonra 2,2 milyon seviyesine kadar gerileyen işsiz sayısı 2016 Aralık ayında rekora kırarak 3 milyon 872 bine yükseldi. Son 10 yılda işsiz sayısı 1 milyon 784 bin arttı. Aralık 2016 işsiz sayısı 2006’dan bu yana kriz dönemi dahil en yüksek işsiz sayısıdır (Grafik 4).

Grafik 4: İşsizliğin Son 10 Yılı (2006-2016)

İşsizlikteki Artış Ocak 2017’de de Sürebilir

İşsizlik sigortası başvurularında yaşanan artış işsizlik oranlarının Ocak 2017’de de artabileceğinin işaretlerini veriyor. İşsizlik ödeneği başvurularında son yıllarda hızlı bir artış yaşanıyor. 2010 yılında 38 bin olan aylık ortalama işsizlik ödeneği başvurusu 2015’te 90 bine 2016 yılında ise 123 bine yükseldi (Grafik 5). Ocak 2017’de 158 bin olan işsizlik ödeneği başvurusu Şubat 2017’de ise 109 bin olarak gerçekleşti. Bu veriler işsizlikte Ocak 2017’de de artış yaşanabileceğini gösteriyor.

Grafik 5: Yıllara Göre İşsizlik Ödeneğine Aylık Ortalama Başvuru Sayısı (2010-2016)

Değerlendirme ve öneriler

TÜİK’in Aralık 2016 dönemi Hanehalkı İşgücü Araştırması sonuçları işsizlikte artış eğilimin devam ettiğini gösteriyor. İşsizlik son beş yılın en yüksek sayısına yükselirken bütün işsizlik türlerinde tırmanış yaşanıyor. Genişletilmiş işsiz sayısı 6,9 milyon gibi oldukça yüksek bir sayıya ulaşmış durumda. İşsizlikteki artış en çok kadınları ve gençleri etkiliyor. AKP’nin işsizlikle mücadelede başarısız olduğu net biçimde görülüyor.

İşsizliğin azaltılması ve istihdamda kalıcı ve güvenceli artış sağlanması için önerilerimiz:

  • “Herkesin çalışması için, herkesin daha az çalışması” ilkesi doğrultusunda haftalık çalışma süresi gelir kaybı olmaksızın 37,5 saate, fazla mesailer için uygulanan yıllık 270 saat sınırı, 90 saate düşürülmelidir.
  • Uluslararası çalışma normları doğrultusunda herkese en az bir ay ücretli yıllık izin hakkı tanınmalıdır.
  • İstihdam artışlarında kamunun payı dikkate değerdir. Kamu istihdamının artırılması, kamuda eğreti ve güvencesiz çalışma biçimleri yerine, kadrolu ve güvenceli istihdam artışının sağlanması yaşamsal önemdedir. Kamu girişimciliği ve hizmetleri istihdam yaratacak şekilde yeniden ele alınmalı ve kamuda personel açığı derhal kapatılmalıdır.
  • Güvencesiz çalışma biçimlerine son verilmeli, tüm taşeron işçilere kadro verilmelidir. Kamu taşeron işçileri kamu işçisi olarak kadroya alınmalıdır.
  • Uluslararası Çalışma Örgütü ILO’nun “insana yaraşır iş” yaklaşımı temelinde herkese güvenceli ve nitelikli işler sağlanmalıdır.
  • Kiralık işçilik yasası (6715) Anayasa Mahkemesi tarafından iptal edilmelidir.
  • Sendikal hak ve özgürlüklerin kullanımı güvence altına alınmalı, sendikal barajlar kaldırılmalı, herkesin sendika hakkını özgürce kullanabilmesi için gerekli yasal düzenlemeler yapılmalıdır.
  • Toplum yararına çalışma programları kapsamında çalıştırılanlar daimi işçi statüsüne geçirilmelidir.
  • İş başında eğitim adı altında çırak ve stajyerlerin ucuz işgücü deposu olarak kullanılması uygulamasına son verilmelidir.
  • İşsizlik Sigortası Fonunun amaç dışı kullanımına son verilmelidir
  • Kadın istihdamının artırılması ve işsizliğinin azaltılması için işgücü piyasalarındaki cinsiyetçi uygulamalara son verilmeli, ev içi bakım hizmetleri devletin gereken nitelikli, yaygın ve ücretsiz bakım hizmetlerini sağlaması ile kadının üzerinden alınmalıdır.

 

Rapora PDF formatında ulaşmak için tıklayınız.

Share on Facebook0Tweet about this on TwitterEmail this to someone
ITUC ETUC