Image Map

4 bin lira bayram harçlığını kabul etmiyoruz!

DİSK ÇALIŞMA BAKANLIĞI’NIN ÖNÜNDEN SESLENDİ:
4 bin lira bayram harçlığını kabul etmiyoruz!

Kurban Bayramı öncesi emeklilere verilen bayram ikramiyelerinin harçlığa dönmesi ile ilgili olarak bugün Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığı’nın önünde idik.

Bakanlığın önündeki açıklamaya DİSK Genel Başkanı Arzu Çerkezoğlu, DİSK Genel Sekreteri Tayfun Görgün, DİSK Yönetim Kurulu üyesi Şükret Sevgener, DİSK İç Anadolu Bölge Temsilcisi Birgül Kaya, Devrimci Emekliler Sendikamızın Genel Başkanı Cengiz Yavuz, CHP Samsun Milletvekili Murat Çan ve sendikalarımızın yönetici ve üyeleri de katıldı. DİSK-AR’ın hazırladığı bayram ikramiyelerindeki araştırma bülteninde yer alan verileri açıklayan DİSK Genel Başkanı Arzu Çerkezoğlu, emeklilerin yaşadığı hak kayıplarına karşı sendikalı olma çağrısı yaptı.

Basın açıklamasının ardından Devrimci Emekliler Sendikası Genel Sekreteri Fikri Kalender, eyleme katılan tüm DİSK’lilere ve dostlarımıza teşekkür etti.

DİSK Genel Başkan Arzu Çerkezoğlu’nun basın açıklamasından notlar:
“Bayram öncesinde Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığı önündeyiz.
Emeklilerin bayramı sefalet içinde geçirmesine itiraz ediyoruz.
Bayram ikramiyesinin bayram harçlığına dönüştürülmesini kabul etmiyoruz.
Hepimizin bildiği gibi emeklilik, sosyal güvenlik hakkının ayrılmaz bir parçasıdır. Emeklilik, Anayasa ve uluslararası sözleşmelerle güvence altına alınmış temel bir insan ve yurttaş hakkıdır. Emekliler hak sahipleriyle birlikte Türkiye’nin en önemli toplumsal gruplarından biridir. Ancak ülkemizde emeklilik sistemi bir adaletsizlikler sistemi haline getirilmiştir.
Hem emekli olabilmek hem de insanca bir emekli yaşamı sürmek giderek zorlaşmaktadır. Türkiye’de emeklilik sisteminin sorunları derinleşmekte, emeklilerin sorunları ile talepleri görmezden gelinmekte ve emekliler sefalete mahkûm edilmektedir.
Hepimiz hatırlıyoruz ve asla unutmayacağız. Emeklilik sistemi, AKP iktidarı döneminde, 2008 yılında yürürlüğe giren 5510 sayılı Sosyal Sigortalar ve Genel Sağlık Sigortası Kanunu ile iyice kötüleşmiştir. Bu yasa ile benimsenen sistem sonucunda emekli aylık bağlama oranları ve güncelleme katsayıları düşürülmüştür. Emekli aylıklarının hesaplanmasında milli gelirin payı iyice azalmıştır. Dahası aylıkların artırılmasında sadece resmi enflasyon dikkate alınmaya başlanmıştır.
Tüm bunların sonunda aylıklarda ciddi bir gerileme yaşanmıştır. Bugün milyonlarca emekli asgari ücretin oldukça altında bir gelir elde etmektedir. Bu felaket tablo karşısında ise iktidar, yarattığı sorunu gerçekten çözmek yerine çeşitli yamalar ile idare etmeye çalışmaktadır. Kök aylıkların tamamlanması gibi ucube bir sistem de ikramiyeler de bu yama ihtiyacından doğmuştur.
Ancak gelinen noktada bu “yamalar” da işe yaramamaktadır. Emekli aylıkları iyice dibe vurmuş ve emeklilerin yaşam koşulları kötüleşmiş durumdadır.
Yıllardır emekli aylıklarına yapılan artışın en düşük emekli aylığına yapılan artıştan az olması nedeniyle emekli aylıkları en düşük düzeyde, dipte eşitlenmektedir. En son 2026 yılı için en düşük emekli aylığına yüzde 18,5’lik bir artış uygulanırken diğer emekli aylıklarına yüzde 12,19 oranında bir zam yapılmıştır. Bu artış oranıyla en düşük emekli aylığı 20.000 TL olurken ortalama emekli aylığı 23.575 TL’ye yükseltilmiştir. Böylece emekli en düşük emekli aylığı ve ortalama emekli aylığı arasında yüzde 17,9 fark vardır. Oysa 2019 yılında en düşük emekli aylığı 1.000 TL ve ortalama emekli aylığı ise 2.090 TL idi. Yani ortalama emekli aylığı en düşük emekli aylığının 2 katından fazlaydı. 2019-2026 arasında ortalama emekli aylıkları ile en düşük emekli aylığı arasındaki makas kapanmış ve emekliler giderek dipte eşitlenmiştir.
Türkiye çalışan, çalışmak zorunda kalan emekliler ülkesi haline gelmiştir. Emekliler, artan emekli yoksulluğu sebebiyle yeniden işgücü piyasasına girmektedir. 2002 yılında emeklilerin yüzde 36,6’sı işgücü piyasasında iken, 2026 1. çeyrek itibarıyla çalışan veya iş arayan emeklilerin oranı yüzde 68,1’e yükselmiştir.
Yıllarca ülkenin büyümesi için emek veren emekliler, ülkenin büyümesinden de pay alamamaktadır. Emeklilere müjde haberlerinin eksik olmadığı ülkemizde, emekli aylığı ödemelerin milli gelire oranı azalmaktadır. 2008 yılında Türkiye’de emekli ve hak sahibi aylıklarının GSYH’ye oranı yüzde 4,9 iken bu oran, 2021 yılında Türkiye’de emekli ve hak sahibi aylıklarının GSYH’ye oranı yüzde 4,1’e ve 2022’de yüzde 3,7’ye gerilemiştir.
Bu tablo kader değil tercihtir. Ülkeyi yönetenler emeklilerini fakirliğe mahkûm etmektedir. Avrupa Birliği ile Türkiye emeklileri arasındaki makas da giderek açılmaktadır. Emekli aylığı ödemelerinin milli gelire oranı ülkemizde 2008’den bu yana düşerken, AB üyesi 27 ülkede ise artmaktadır. 2008-2022 arasında AB-27 ortalamasında GSYH’den emeklilerin ve hak sahiplerini aldığı pay 1,8 puan yükselirken Türkiye’de 1,2 puan azalmıştır.
Emekli aylıklarının giderek düşmesi oluşan tepkilere karşı gündeme gelen bir diğer yama da hepinizin bildiği gibi ikramiyeler. Hatırlanacağı gibi 2018 yılında emeklilere yılda iki bayramda biner lira, toplam 2 bin lira bayram ikramiyesi verilmeye başlandı. İkramiye miktarı 2021’de yüzde 10’luk artışla 1.100 liraya, 2023 yılında 2 bin liraya, 2024 yılında 3 bin liraya, 2025 yılında 4 bin liraya çıktı. Bu sınırlı artışlar yüzünde emekli bayram ikramiyeleri asgari ücret ve artan enflasyon karşısında eridi ve harçlığa döndü.
2026 yılında ise emekli bayram ikramiyelerine herhangi bir artış uygulanmadı ve böylece bayram ikramiyelerinin alım gücü iyice geriledi. Emekli bayram ikramiyesi asgari ücret artışına göre artsa idi 2026’da 17 bin 514 lira olmalıydı. Emekli bayram ikramiyeleri asgari ücretten daha az artırıldığı için emeklilerin bayram ikramiyeleri 8 yılda 76 bin liranın üzerinde kayba uğradı.
Yüksek enflasyon da bayram ikramiyesini silindir gibi ezdi. Resmi enflasyona göre emekli bayram ikramiyeleri 2026 yılında 11.752 TL olarak uygulanmalıydı. Resmi gıda enflasyonuna göre de emekli bayram ikramiyesi 2026’da en az 15 bin 421 TL olmalıydı.
Dolayısıyla hangi ölçü kullanılırsa kullanılsın emekli bayram ikramiyesinin 4 bin liranın çok üzerinde olması gerektiği çok açıktır.
Emekli bayram ikramiyesi eriyip pul olmuştur.
Emekli bayram ikramiyesi her dönem keyfi belirlenen bir miktardan çıkarılmalı ve asgari ücret ile emekli aylığına oranlanmalıdır.
Emekli bayram ikramiyesi emekli aylığından az olmamalıdır.
Emekli bayram ikramiyesi en az asgari ücret kadar olmalıdır!
En düşük emekli aylığı asgari ücret olmalıdır.
Emeklilere yılda 4 kez birer aylık ikramiye verilmelidir.
Emekli olmak ve emeklilikte insanca yaşamak hepimizin Anayasal hakkıdır.
Yıllarca çalışan ve yıllarca üreten emeklilerin hak ettikleri gibi, insanca yaşaması hükümetin sorumluluğundadır.
Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığı önünde bir kez daha bu sorumluluğu hatırlatıyoruz.
Emekliler harçlık değil, hakkını istiyor.
İnsanca yaşayacak bir emeklilik için mücadeleyi büyütmeye devam edeceğiz.
Tüm emeklileri örgütlü mücadeleye, DİSK’te birleşmeye çağırıyoruz.”

DİSK-AR tarafından hazırlanan “Emekli Bayram İkramiyesi” araştırma bülteni:
https://arastirma.disk.org.tr/?p=13674

ITUC ETUC